Bài 71.


6. THIỀN SƯ PHÁP ĐẠT 法達 Ở HỒNG CHÂU.


Người ở Phong Thành, Hồng Châu. Bảy tuổi xuất gia tụng kinh Pháp Hoa. Sau khi thọ giới cụ túc, đến lễ Tổ Sư mà đầu không chấm đất, Tổ quở:

- Lễ mà đầu không sát đất chi bằng đừng lễ. Trong tâm ông ắt có một vật tích chứa đã lâu, việc gì vậy?

Sư đáp:

- Tôi tụng Kinh Pháp Hoa đã tới 3.000 bộ.

Tổ nói:

- Ông nếu tụng đến muôn bộ, liễu đạt ý kinh mà không cho là hơn, thì cùng ta đồng hành. Nay ông mang sự nghiệp đó, "u u minh minh" không biết lỗi. Hãy nghe ta nói kệ:

Lễ bổn chiết mạn tràng,
Đầu hề bất chí địa ?
Hữu ngã tội tức sanh,
Vong công phước vô tỉ.

禮本折慢幢,　　
頭奚不至地.
有我罪即生,　　
亡功福無比

Bày ra Lễ để đốn gẫy cờ mạn (lòng kiêu mạn)
Cớ sao đầu không chấm đất?
Chấp Ta tội liền sanh,
Làm mà không thấy mình có công, phước vô cùng.

Tổ lại hỏi:

- Ông tên gì?

Đáp:

- Dạ ! Con tên Pháp Đạt.

Tổ nói:

- Ông tên Pháp Đạt, đâu từng đạt pháp?

Tổ lại nói kệ:

Nhữ kim danh Pháp Đạt,
Cần tụng vị hưu hiết,
Không tụng đãn tuần thanh,
Minh tâm hiệu Bồ tát.
Nhữ kim hữu duyên cố,
Ngô kim vị nhữ thuyết.
Đãn tín Phật vô ngôn,
Liên hoa tòng khẩu phát.

汝今名法達　　
勤誦未休歇
空誦但循聲　　
明心號菩薩
汝今有緣故　　
吾今為汝說
但信佛無言　　
蓮華從口發

Ông nay tên Pháp Đạt,
Siêng tụng chưa bỏ sót.
Nhưng chỉ tụng suông theo tiếng mà thôi,
Nếu do đây mà nhận ra ý Phật nói thì gọi là Bồ tát.
Ông nay có duyên đó,
Cho nên ta sẽ vì ông mà nói :
Hãy tin rằng : xưa nay Phật không nói một lời,
thì mỗi lời ta nói ra, sẽ là một hoa sen.

Sư nghe kệ hối lỗi, thưa:

- Dạ ! Từ nay về sau con sẽ khiêm cung tất cả. Chỉ mong Hòa thượng đại từ lược nói nghĩa lý trong kinh.

Tổ hỏi:

- Ông tụng kinh này lấy gì làm tông?

Sư đáp:

- Học nhân ngu độn, từ nào đến giờ chỉ y theo văn tụng niệm, đâu biết tông thú.

Tổ nói:

- Ông thử tụng một biến cho ta nghe, ta sẽ giải thuyết cho ông.

Sư liền cất tiếng tụng kinh đến phẩm Phương Tiện. Tổ bảo dừng:

- Kinh này hóa ra lấy nhân duyên xuất thế làm tông, dù cho có nói nhiều thứ thí dụ cũng không ngoài ý này: Cái gì là nhân duyên? – Chỉ có một đại sự thôi, một đại sự đó tức là tri kiến Phật.
Ông thận trọng chớ hiểu sai ý kinh. Thấy kinh nói khai thị ngộ nhập tri kiến Phật, thì hiểu tất nhiên là tri kiến của Phật, chúng ta lại vô phần. Nếu hiểu như thế lại là báng kinh hủy Phật, kia đã là Phật đã đầy đủ tri kiến, cần gì khai nữa? Ông nay phải tin tri kiến Phật chỉ là tự tâm ông, không còn cái thể nào khác nữa.
Bởi vì tất cả chúng sanh tự che đậy quang minh, tham ái trần cảnh duyên bên ngoài, rối loạn bên trong, đành chịu rong ruổi. Làm nhọc đến Phật kia, phải rời tam muội, mỏi miệng lắm mà đinh ninh khuyên bảo “Hãy thôi nghỉ đi, đừng hướng ngoại tìm cầu nữa thì cùng Phật không hai”. Thế nên nói khai tri kiến Phật. Ông chỉ khư khư chấp tụng, gọi đó là công khóa, có khác gì con trâu ly mến cái đuôi của nó?

祖曰止 : 此經元 來以因緣出世為宗, 縱說多種譬喻. 亦無越於此, 何者因緣, 唯一大事, 一大事即佛知見也. 汝慎勿錯解經意, 見他道。開示悟入自是佛之知見. 我輩無分, 若作此解乃是謗經毀佛也. 彼既是佛已具知見. 何用更開, 汝今當信. 佛知見者, 只汝自心更無別體, 蓋為一切眾生自蔽光明. 貪愛塵境外緣內擾甘受驅馳, 便勞他從三昧起, 種種苦口勸令寢息, 莫向外求與佛無二. 故云開佛知見, 汝但勞勞執念謂為功課者, 何異犛牛愛尾也.

Sư thưa:

- Như vậy chỉ cần hiểu được nghĩa, khỏi phiền tụng kinh ư ?

Tổ nói:

- Kinh có lỗi gì, đâu không cho ông tụng? Chỉ là mê ngộ bởi người, lợi hại do ông. Hãy nghe ta nói kệ:

Tâm mê Pháp Hoa chuyển,
Tâm ngộ chuyển Pháp Hoa.
Tụng cửu bất minh kỷ,
Dữ nghĩa tác thù gia.
Vô niệm niệm tức chánh,
Hữu niệm niệm thành tà.
Hữu vô câu bất kế,
Trường ngự bạch ngưu xa.

心迷法華轉　　
心悟轉法華
誦久不明己　　
與義作讎家
無念念即正　　
有念念成邪
有無俱不計　　
長御白牛車

Tâm mê bị Pháp Hoa chuyển,
Tâm ngộ chuyển Pháp Hoa.
Tụng lâu không rõ mình,
Với nghĩa thành oan gia.
Vô niệm thì nghĩ gì cũng được,
Có Niệm thì dầu không nghĩ gì cũng sai.
Có Không đều chẳng kể,
Ngồi mãi xe trâu trắng.

Sư nghe kệ xong, lại thưa:

- Kinh nói: “Chư đại thanh văn cho đến bồ tát đều cùng nhau hết sức nghĩ lường, còn không thể lường nổi trí Phật”. Nay muốn cho phàm phu chỉ cần ngộ tự tâm thì gọi là tri kiến Phật, tự họ chẳng phải hạng thượng căn ắt khó tránh nghi báng. Hơn nữa kinh nói ba xe: xe dê, nai, trâu với xe trâu trắng khác nhau như thế nào? Xin Hòa thượng rủ lòng tuyên thuyết lại.

Tổ nói:

- Ý kinh rõ ràng, tự ông mê thành trái. Các người tam thừa không thể đo lường trí Phật, lỗi họ tại đo lường, dù cho họ hết sức cùng nhau nghĩ suy thì trái lại họ càng cách xa. Phật vốn thuyết cho phàm phu nghe, chẳng thuyết cho Phật, vì không tin nhận lý này nên họ thối tịch theo kia mà mơ mơ hồ hồ không biết mình đã ngồi xe trâu trắng rồi, còn tìm ba xe ở ngoài cửa. Huống nữa kinh văn nói rõ ràng với ông rằng không có hai cũng không có ba, sao ông không xét rõ ?
Ba xe là giả lập vì việc trước, nhất thừa là thật vì việc bây giờ, chỉ cần dạy ông bỏ giả về thật, sau khi về thật rồi thì thật cũng không tên. Nên biết tài sản quý báu sở hữu đều thuộc về ông, do ông thọ dụng, lại không khởi nghĩ đến cha, cũng không khởi nghĩ đến con, tất cả không cần nghĩ.
Như thế gọi là trì kinh Pháp Hoa từ kiếp này đến kiếp kế, tay không rời quyển kinh, suốt ngày lẫn đêm không lúc nào không tụng.

經意分明, 汝自迷背. 諸三乘人不能測佛智者, 患在度量也, 饒伊盡思共推轉加懸遠. 佛本為凡夫說不為佛說, 此理若不肯信者從他退席, 殊不知坐却白牛車, 更於門外覓三車, 況經文明向汝道, 無二亦無三, 汝何不省. 三車是假為昔時故, 一乘是實為今時故, 只教汝去假歸實, 歸實之後實亦無名. 應知所有珍財盡屬於汝由汝受用, 更不作父想, 亦不作子想, 亦無用想. 是名持法華經, 從劫至劫手不釋卷, 從晝至夜無不念時也

Sư đã nhờ khai mở, lòng hớn hở vui mừng, làm kệ tán thán:

Kinh tụng tam thiên bộ,
Tào Khê nhất cú vong.
Vị minh xuất thế chỉ,
Ninh hiết lũy sanh cuồng.
Dương lộc ngưu quyền thiết,
Sơ trung hậu thiện dương.
Thùy tri hỏa trạch nội,
Nguyên thị pháp trung vương !

經誦三千部　　
曹谿一句亡
未明出世旨　　
寧歇累生狂
羊鹿牛權設　　
初中後善揚
誰知火宅內　　
元是法中王

Kinh tụng ba ngàn bộ,
Đến Tào Khê, nghe một câu là xong tất cả.
Nếu chưa rõ lối xuất thế,
Đâu hết cuồng nhiều đời.
Dê nai trâu chỉ là phương tiện quyền lập,
Trước giữa sau khéo bày.
Ai hay trong nhà lửa,
Vốn là đấng Pháp Vương !

Tổ nói:

- Từ nay về sau ông mới đáng được gọi là “Tăng tụng kinh”.

Từ lúc Sư lãnh hội huyền chỉ rồi, cũng chẳng bỏ việc tụng kinh.