Thiền sư trung hoa tập hai

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Triệu Châu hỏi:- Khi ở trong chết được sống là thế nào?
Sư đáp:- Chẳng cho đi đêm, đợi sáng sẽ đến.
Triệu Châu nói:- Ta sớm là trắng, y lại là đen.

*

Từ đó, đạo hạnh của Sư đồn khắp, khách tầm đạo đua nhau kéo đến.
Sư bảo chúng rằng:
- Các ngươi đến đây nghĩ tìm ngôn ngữ hay đẹp, góp lời văn vẻ, trong miệng quí có nói ra, lão già này khí lực yếu kém, môi lưỡi chậm lụt. Nếu các ngươi hỏi ta, ta tùy câu hỏi mà đáp. Đối đáp không có gì huyền diệu có thể kịp được ngươi, cũng không dính gì đến tai ngươi. Trọn không nói hướng thượng hướng hạ, có Phật có Pháp, có phàm có thánh. Trong chỗ các ngươi bị trói buộc, biến hiện ngàn thứ, thảy đều khiến các ngươi sanh hiểu rồi tự mang gánh lấy, sau này tự làm tự chịu. Trong ấy không có gì cho các ngươi, chẳng dám lừa dối các ngươi, không ngoài không trong, có thể nói được na ná. Các ngươi lại biết chăng?

*

Tuyết Phong (Nghĩa Tồn) đứng hầu, Sư chỉ một phiến đá trước am bảo:
- Chư Phật ba đời thảy ở trong ấy.
Tuyết Phong thưa:-Nên biết có cái chẳng ở trong ấy.
Sư bảo:- Chẳng thích, thùng sơn.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Một hôm, Tuyết Phong theo Sư đi thăm am chủ Long Miên. Tuyết Phong hỏi: Đường Long Miên đi về phía nào ? Sư lấy cây gậy chỉ tới trước mặt. Tuyết Phong hỏi: Đi bên đông hay đi bên tây? Sư bảo: Chẳng thích! Thùng sơn.

*

Hôm khác, Tuyết Phong hỏi:
- Khi một chùy liền thành thì thế nào?
Sư đáp:- Chẳng phải kẻ tánh thô tháo.
- Khi chẳng nhờ một chùy thì sao?
- Chẳng thích, thùng sơn.

*

Sư ngồi trong am, Tuyết Phong hỏi: Hòa thượng độ này có người tham vấn chăng? Sư với lấy cây cuốc dưới sàn ném trước mặt Tuyết Phong. Tuyết Phong thưa: Thế ấy, chính chỗ này cuốc đi. Sư bảo: Chẳng thích, thùng sơn.

*

Tuyết Phong từ ra đi, Sư tiễn ra cửa, liền gọi: Đạo giả ! Tuyết Phong ngoái đầu lại: dạ! Sư bảo: đi đường vui vẻ.

*

Có vị Tăng hỏi Triệu Châu: Trẻ con mới sanh có đủ sáu thức chăng? Triệu Châu đáp: Trên dòng nước chảy xiết, đá cầu. Sau, vị Tăng ấy đến hỏi Sư: Trên dòng nước chảy xiết, đá cầu, ý nghĩa thế nào? Sư đáp:

- Niệm niệm chẳng tạm dừng.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Có vị Tăng hỏi Sư:- Cũng đồng là nước, tại sao ở biển mặn, ở sông lạt?
Sư đáp:- Trên trời sao, dưới đất cây.
- Hòa thượng lâu nay ở đây có cảnh giới gì?
- Bé gái chừa hai chỏm, đầu bạc như tơ.
- Thế nào là Tỳ-lô (pháp thân)?
- Đã có danh tự.
- Thế nào là Tỳ-lô sư (thầy Pháp thân)?
- Khi chưa có Tỳ-lô hội ấy.
- Khi bốn núi (sanh, lão, bệnh, tử) ép ngặt làm thế nào?
- Năm uẩn đều không.
- Khi một niệm chưa sanh là thế nào?
- Thật là lời nói dối.
- Trên trời dưới trời chỉ ta là hơn hết, thế nào là ta?
- Xô té ông già Hồ (Phật) có lỗi gì?
- Thế nào là Hòa thượng Sư?
- Đón đó chẳng thấy đầu kia, theo đó chẳng thấy hình kia.
- Khi mặt trời mặt trăng chưa sáng, Phật cùng chúng sanh ở chỗ nào?
- Thấy Lão tăng giận liền nói giận, thấy Lão tăng mừng liền nói mừng.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Sư hỏi một vị Tăng mới đến:- Ở đâu đến?
Tăng thưa:- Ở núi Đông núi Tây lễ Tổ sư mới đến.
Sư bảo:- Tổ sư không ở núi Đông núi Tây.
Tăng lặng câm

*

Trà đầu (trưởng phòng trà) vào phương trượng thưa hỏi. Sư bảo:
- Hãy đi, đợi khi không người sẽ đến, ta vì xà-lê nói.
Hôm sau, Trà đầu rình đợi lúc không người đến thưa: Thỉnh Hòa thượng nói. Sư bảo: Lại gần đây. Trà đầu đến gần. Sư bảo: Liền chẳng đặng nói lại cho người.

*

Tăng hỏi:- Sư tử là vua trong loài thú, tại sao bị sáu trần nuốt?
Sư đáp:- Chẳng làm, tột không ngã nhân.

*

Sư ở núi Đầu tử hơn ba mươi năm, những Thiền khách qua lại tham vấn thường đầy cả thất. Sư dùng biện tài vô úy tùy hỏi liền đáp, ứng cơ đối đáp lời lẽ tinh vi rất nhiều, đây lược ghi ít phần mà thôi.

*

Đời Đường niên hiệu Trung Hòa (881) giặc cướp nổi dậy, dân chúng tán loạn, có bọn cuồng đồ cầm đao lên núi, hỏi Sư: Ở đây làm gì? Sư tùy nghi thuyết pháp, bọn chúng nghe đều bái phục, cổi y phục cúng dường, rồi giải tán.

*

Thời Ngũ đại niên hiệu Càn Hóa năm thứ tư (914) ngày mùng sáu tháng tư, Sư có chút ít bệnh. Đại chúng rước thầy thuốc.
Sư bảo chúng:
- Động tác của tứ đại họp tan là phép thường, các ngươi chớ lo, ta tự giữ lấy.
Nói xong, Sư ngồi kiết già an nhiên thị tịch. Thọ chín mươi sáu tuổi, vua ban hiệu là Từ Tế Đại sư, tháp hiệu Chân Tịch.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Thiện Hội

__________________________________________________ ______________________________________

5. THIỀN SƯ THIỆN HỘI

Ở Giáp Sơn - (741-817)

Sư họ Liêu, quê ở Hiện Đình, Quảng Châu. Lức chín tuổi, Sư xuất gia tại núi Long Nha, Lễ Châu. Sau, Sư đến Giang Lăng tập học kinh luận chuyên luyện tam học và gắng sức tham thiền. Sư trụ trì tại Kinh Khẩu (Lễ Châu), một hôm nhân Đạo Ngô (Viên Trí) đi đến, rồi mách Sư đến tham vấn Hoa Đình Thuyền Tử, do đó được ngộ đạo. Sư trốn ẩn nơi vắng vẻ, mà học giả vẫn tấp nập tìm đến.

*

Đời Đường niên hiệu Hàm Thông thứ 11 (870), toàn chúng thỉnh Sư đến trụ tại Giáp Sơn, nơi đây liền biến thành Thiền viện.
Sư thượng đường dạy chúng:

- Từ có Tổ đến đây, người ta lầm hội, nối nhau đến nay đều lấy lời Phật, Tổ làm mô phạm dạy người. Như thế, trở thành kẻ cuồng người vô trí rồi. Kia chỉ bày tỏ cho các ngươi: "Không pháp vốn là đạo, đạo không một pháp; không Phật có thể thành, không Đạo có thể đắc, không Pháp có thể xả." Cho nên nói: "trước mắt không pháp, ý tại trước mắt (mục tiền vô pháp, ý tại mục tiền)". Kia chẳng phải là pháp trước mắt.

Nếu nhằm bên Phật, Tổ mà học, người này chưa có mắt sáng, đều thuộc về pháp có chỗ nương không được tự tại, vẫn là thức tánh sanh tử mênh mang không có phần tự do. Ngàn muôn dặm tìm thiện tri thức, cốt có cái thấy chân chánh hằng thoát khỏi hư dối, định lấy cái sanh tử trước mắt xem là thật có hay là thật không. Nếu có người định được lẽ này, hứa nhận ông sẽ giải thoát.
Người thượng căn ngay lời nói liền rõ đạo; kẻ căn khí bậc trung, bậc hạ chạy lăng xăng như sóng bủa. Sao chẳng nhằm trong sanh tử mà an định? Sẽ nhận lấy chỗ nào? Lại nghi Phật nghi Tổ thế cái sanh tử cho ông được sao? Người có trí sẽ cười ông. Nghe kệ đây:

Lão trì sanh tử pháp Nhọc gìn pháp sanh tử
Duy hướng Phật biên cầu. Chỉ nhằm bên Phật cầu
Mục tiền mê chánh lý Trước mắt lầm lý chánh
Bác hỏa mích phù âu. Trong lửa bọt có đâu.

Có vị Tăng hỏi:
- Từ trước lập ý Tổ và ý kinh, vì sao độ này Hòa thượng nói không?
Sư đáp:- Ba năm chẳng ăn cơm, trước mắt không người đói.
- Đã không người đói, tại sao con chẳng ngộ?
- Chỉ vì ngộ mê đuổi Xà-lê. Sư nói tụng:

Minh minh vô ngộ pháp Rõ ràng không pháp ngộ
Ngộ pháp khước mê nhân Pháp ngộ đuổi người mê.
Trường thọ lưỡng cước thùy Duỗi thẳng hai chân ngủ
Vô ngụy diệc vô chân. Không ngụy cũng không chân.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Thiện Hội

__________________________________________________ ______________________________________



Sư có nuôi một đạo nhỏ theo làm thị giả đã lâu; sau khi Sư dừng trụ bèn khiến đi hành khước. Ông dạo đi khắp các Thiền hội mà không có chỗ dụng tâm, nghe thầy hợp chúng dạy đạo nổi danh vang dậy. Ông bèn trở về hầu hạ, thưa:

- Hòa thượng có việc kỳ đặc như thế, tại sao trước chẳng chỉ dạy cho con?
Sư bảo:
- Ngươi nấu cơm thì ta nhóm lửa, ngươi bưng dọn thì ta giở chén, có chỗ nào mà ta cô phụ ngươi?
Ông đạo nhân đây ngộ nhập.

*

Có Đại đức đến hỏi:
- Về ý kinh thì con chẳng nghi, chỉ việc trong Thiền môn là thế nào?
Sư đáp:- Lão tăng cũng chỉ biết biến sống thành chín.
- Thế nào là lý thật tế?
- Cây trên đá không rễ, núi ngậm mây chẳng động.
- Thế nào là sư tử ra khỏi hang?
- Hư không chẳng hình bóng, dưới chân mây đồng nội dậy.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Thiện Hội

__________________________________________________ ______________________________________



Trong hội của Sư có một vị Tăng đi đến Thạch Sương, vào cửa liền nói: "Chẳng xét." (bất thẩm) Thạch Sương bảo: "Chẳng cần Xà-lê". Ông liền nói: "Thế ấy thì trân trọng". Ông lại đi đến Nham Đầu, cũng nói: "Chẳng xét". Nham Đầu bèn "hư! hư!" Ông nói: "Thế ấy thì trân trọng". Ông vừa bước trở ra, Nham Đầu bảo: "Tuy là hậu sanh cũng khá sắp xếp".
Ông về tường thuật cho Sư.
Hôm sau, Sư lên tòa bèn gọi:
- Vị Tăng hôm qua từ Thạch Sương, Nham Đầu về ra xem! Vị Tăng bước ra thuật lại toàn chúng nghe. Tăng thuật xong, Sư bảo:
- Đại chúng lại hội chăng? Nếu không người nói, Lão tăng chẳng tiếc hai sợi lông mày để nói ra; Thạch Sương tuy có đao sát nhân mà không có kiếm hoạt nhân (người sống). Nham Đầu có đao sát nhân cũng có kiếm hoạt nhân.

*

Tăng hỏi:- Thế nào là cảnh Giáp Sơn?
Sư đáp:
- Vượn bồng con về ngọn núi xanh.
Chim ngậm hoa rơi trước đỉnh biếc.

*

Đời Đường niên hiệu Trung Hòa năm đầu (881) ngày mùng bảy tháng mười một, Sư gọi Chủ sự bảo:
- Nay chất huyễn của ta khi hết liền đi, các ông khéo gìn giữ như ngày ta còn, chớ giống như người đời sinh ra buồn thảm. Ngay đêm ấy, Sư an nhiên mà tịch, thọ bảy mươi bảy tuổi. Vua phong là Truyền Minh Đại sư, tháp hiệu Vĩnh Tế.