Thiền sư trung hoa tập hai

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________

4. THIỀN SƯ ĐẠI ĐỒNG

Núi Đầu Tử - (819-914)

Sư họ Lưu người Hoài Ninh, Châu Thơ. Thuở bé, Sư xuất gia với Thiền sư Mãn ở Bảo Đường. Ban đầu, Sư tập quán hơi thở, kế xem kinh Hoa Nghiêm phát minh Tánh hải, lại đến núi Thúy Vi nơi hội của Thiền sư Vô Học tham vấn và được thâm ngộ.
Một hôm Sư hỏi:- Thế nào là Phật lý?
Thiền sư Vô Học đáp:-Phật tức chẳng lý.
- Chẳng rơi vào không chăng?
Thiền sư Vô Học lại dùng bài kệ sấm ký rằng:
Phật lý hà tằng lý (Phật lý đâu từng lý)
Chân không hựu bất không. (Chân không lại chẳng không.)
Đại-Đồng cư tịch trụ (Đại-Đồng ở tịch trụ)
Phu diễn ngã sư tông. (Bày diễn đạo cha ông).
Sau, Sư về ở ẩn tại núi Đầu Tử cất am tranh tên Tịch Trụ.

*

Một hôm, Triệu Châu Tùng Thẩm đến huyện Đồng Thành, Sư cũng có việc xuống núi, giữa đường hai người gặp nhau mà không biết nhau. Triệu Châu hỏi thăm những người cư sĩ biết là Đầu Tử, liền nghịch rằng:
- Phải chủ núi Đầu Tử chăng?
Sư đáp:- Cho tôi xin tiền trà muối.
Triệu Châu đi thẳng đến am trước, ngồi chờ. Sư mang một bình dầu về am.Triệu Châu hỏi:
- Nghe danh Đầu Tử đã lâu, đến đây chỉ thấy ông già bán dầu.
Sư đáp:- Thầy chỉ thấy ông già bán dầu, là không biết Đầu Tử.
- Thế nào là Đầu Tử?
Sư đưa bình dầu lên đáp:-Dầu! dầu!

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Triệu Châu hỏi:- Khi ở trong chết được sống là thế nào?
Sư đáp:- Chẳng cho đi đêm, đợi sáng sẽ đến.
Triệu Châu nói:- Ta sớm là trắng, y lại là đen.

*

Từ đó, đạo hạnh của Sư đồn khắp, khách tầm đạo đua nhau kéo đến.
Sư bảo chúng rằng:
- Các ngươi đến đây nghĩ tìm ngôn ngữ hay đẹp, góp lời văn vẻ, trong miệng quí có nói ra, lão già này khí lực yếu kém, môi lưỡi chậm lụt. Nếu các ngươi hỏi ta, ta tùy câu hỏi mà đáp. Đối đáp không có gì huyền diệu có thể kịp được ngươi, cũng không dính gì đến tai ngươi. Trọn không nói hướng thượng hướng hạ, có Phật có Pháp, có phàm có thánh. Trong chỗ các ngươi bị trói buộc, biến hiện ngàn thứ, thảy đều khiến các ngươi sanh hiểu rồi tự mang gánh lấy, sau này tự làm tự chịu. Trong ấy không có gì cho các ngươi, chẳng dám lừa dối các ngươi, không ngoài không trong, có thể nói được na ná. Các ngươi lại biết chăng?

*

Tuyết Phong (Nghĩa Tồn) đứng hầu, Sư chỉ một phiến đá trước am bảo:
- Chư Phật ba đời thảy ở trong ấy.
Tuyết Phong thưa:-Nên biết có cái chẳng ở trong ấy.
Sư bảo:- Chẳng thích, thùng sơn.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Một hôm, Tuyết Phong theo Sư đi thăm am chủ Long Miên. Tuyết Phong hỏi: Đường Long Miên đi về phía nào ? Sư lấy cây gậy chỉ tới trước mặt. Tuyết Phong hỏi: Đi bên đông hay đi bên tây? Sư bảo: Chẳng thích! Thùng sơn.

*

Hôm khác, Tuyết Phong hỏi:
- Khi một chùy liền thành thì thế nào?
Sư đáp:- Chẳng phải kẻ tánh thô tháo.
- Khi chẳng nhờ một chùy thì sao?
- Chẳng thích, thùng sơn.

*

Sư ngồi trong am, Tuyết Phong hỏi: Hòa thượng độ này có người tham vấn chăng? Sư với lấy cây cuốc dưới sàn ném trước mặt Tuyết Phong. Tuyết Phong thưa: Thế ấy, chính chỗ này cuốc đi. Sư bảo: Chẳng thích, thùng sơn.

*

Tuyết Phong từ ra đi, Sư tiễn ra cửa, liền gọi: Đạo giả ! Tuyết Phong ngoái đầu lại: dạ! Sư bảo: đi đường vui vẻ.

*

Có vị Tăng hỏi Triệu Châu: Trẻ con mới sanh có đủ sáu thức chăng? Triệu Châu đáp: Trên dòng nước chảy xiết, đá cầu. Sau, vị Tăng ấy đến hỏi Sư: Trên dòng nước chảy xiết, đá cầu, ý nghĩa thế nào? Sư đáp:

- Niệm niệm chẳng tạm dừng.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Có vị Tăng hỏi Sư:- Cũng đồng là nước, tại sao ở biển mặn, ở sông lạt?
Sư đáp:- Trên trời sao, dưới đất cây.
- Hòa thượng lâu nay ở đây có cảnh giới gì?
- Bé gái chừa hai chỏm, đầu bạc như tơ.
- Thế nào là Tỳ-lô (pháp thân)?
- Đã có danh tự.
- Thế nào là Tỳ-lô sư (thầy Pháp thân)?
- Khi chưa có Tỳ-lô hội ấy.
- Khi bốn núi (sanh, lão, bệnh, tử) ép ngặt làm thế nào?
- Năm uẩn đều không.
- Khi một niệm chưa sanh là thế nào?
- Thật là lời nói dối.
- Trên trời dưới trời chỉ ta là hơn hết, thế nào là ta?
- Xô té ông già Hồ (Phật) có lỗi gì?
- Thế nào là Hòa thượng Sư?
- Đón đó chẳng thấy đầu kia, theo đó chẳng thấy hình kia.
- Khi mặt trời mặt trăng chưa sáng, Phật cùng chúng sanh ở chỗ nào?
- Thấy Lão tăng giận liền nói giận, thấy Lão tăng mừng liền nói mừng.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Đại Đồng

__________________________________________________ ______________________________________



Sư hỏi một vị Tăng mới đến:- Ở đâu đến?
Tăng thưa:- Ở núi Đông núi Tây lễ Tổ sư mới đến.
Sư bảo:- Tổ sư không ở núi Đông núi Tây.
Tăng lặng câm

*

Trà đầu (trưởng phòng trà) vào phương trượng thưa hỏi. Sư bảo:
- Hãy đi, đợi khi không người sẽ đến, ta vì xà-lê nói.
Hôm sau, Trà đầu rình đợi lúc không người đến thưa: Thỉnh Hòa thượng nói. Sư bảo: Lại gần đây. Trà đầu đến gần. Sư bảo: Liền chẳng đặng nói lại cho người.

*

Tăng hỏi:- Sư tử là vua trong loài thú, tại sao bị sáu trần nuốt?
Sư đáp:- Chẳng làm, tột không ngã nhân.

*

Sư ở núi Đầu tử hơn ba mươi năm, những Thiền khách qua lại tham vấn thường đầy cả thất. Sư dùng biện tài vô úy tùy hỏi liền đáp, ứng cơ đối đáp lời lẽ tinh vi rất nhiều, đây lược ghi ít phần mà thôi.

*

Đời Đường niên hiệu Trung Hòa (881) giặc cướp nổi dậy, dân chúng tán loạn, có bọn cuồng đồ cầm đao lên núi, hỏi Sư: Ở đây làm gì? Sư tùy nghi thuyết pháp, bọn chúng nghe đều bái phục, cổi y phục cúng dường, rồi giải tán.

*

Thời Ngũ đại niên hiệu Càn Hóa năm thứ tư (914) ngày mùng sáu tháng tư, Sư có chút ít bệnh. Đại chúng rước thầy thuốc.
Sư bảo chúng:
- Động tác của tứ đại họp tan là phép thường, các ngươi chớ lo, ta tự giữ lấy.
Nói xong, Sư ngồi kiết già an nhiên thị tịch. Thọ chín mươi sáu tuổi, vua ban hiệu là Từ Tế Đại sư, tháp hiệu Chân Tịch.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Thiện Hội

__________________________________________________ ______________________________________

5. THIỀN SƯ THIỆN HỘI

Ở Giáp Sơn - (741-817)

Sư họ Liêu, quê ở Hiện Đình, Quảng Châu. Lức chín tuổi, Sư xuất gia tại núi Long Nha, Lễ Châu. Sau, Sư đến Giang Lăng tập học kinh luận chuyên luyện tam học và gắng sức tham thiền. Sư trụ trì tại Kinh Khẩu (Lễ Châu), một hôm nhân Đạo Ngô (Viên Trí) đi đến, rồi mách Sư đến tham vấn Hoa Đình Thuyền Tử, do đó được ngộ đạo. Sư trốn ẩn nơi vắng vẻ, mà học giả vẫn tấp nập tìm đến.

*

Đời Đường niên hiệu Hàm Thông thứ 11 (870), toàn chúng thỉnh Sư đến trụ tại Giáp Sơn, nơi đây liền biến thành Thiền viện.
Sư thượng đường dạy chúng:

- Từ có Tổ đến đây, người ta lầm hội, nối nhau đến nay đều lấy lời Phật, Tổ làm mô phạm dạy người. Như thế, trở thành kẻ cuồng người vô trí rồi. Kia chỉ bày tỏ cho các ngươi: "Không pháp vốn là đạo, đạo không một pháp; không Phật có thể thành, không Đạo có thể đắc, không Pháp có thể xả." Cho nên nói: "trước mắt không pháp, ý tại trước mắt (mục tiền vô pháp, ý tại mục tiền)". Kia chẳng phải là pháp trước mắt.

Nếu nhằm bên Phật, Tổ mà học, người này chưa có mắt sáng, đều thuộc về pháp có chỗ nương không được tự tại, vẫn là thức tánh sanh tử mênh mang không có phần tự do. Ngàn muôn dặm tìm thiện tri thức, cốt có cái thấy chân chánh hằng thoát khỏi hư dối, định lấy cái sanh tử trước mắt xem là thật có hay là thật không. Nếu có người định được lẽ này, hứa nhận ông sẽ giải thoát.
Người thượng căn ngay lời nói liền rõ đạo; kẻ căn khí bậc trung, bậc hạ chạy lăng xăng như sóng bủa. Sao chẳng nhằm trong sanh tử mà an định? Sẽ nhận lấy chỗ nào? Lại nghi Phật nghi Tổ thế cái sanh tử cho ông được sao? Người có trí sẽ cười ông. Nghe kệ đây:

Lão trì sanh tử pháp Nhọc gìn pháp sanh tử
Duy hướng Phật biên cầu. Chỉ nhằm bên Phật cầu
Mục tiền mê chánh lý Trước mắt lầm lý chánh
Bác hỏa mích phù âu. Trong lửa bọt có đâu.

Có vị Tăng hỏi:
- Từ trước lập ý Tổ và ý kinh, vì sao độ này Hòa thượng nói không?
Sư đáp:- Ba năm chẳng ăn cơm, trước mắt không người đói.
- Đã không người đói, tại sao con chẳng ngộ?
- Chỉ vì ngộ mê đuổi Xà-lê. Sư nói tụng:

Minh minh vô ngộ pháp Rõ ràng không pháp ngộ
Ngộ pháp khước mê nhân Pháp ngộ đuổi người mê.
Trường thọ lưỡng cước thùy Duỗi thẳng hai chân ngủ
Vô ngụy diệc vô chân. Không ngụy cũng không chân.

[senvang]

Thiền sư Trung Hoa Tập 2

T.s Thiện Hội

__________________________________________________ ______________________________________



Sư có nuôi một đạo nhỏ theo làm thị giả đã lâu; sau khi Sư dừng trụ bèn khiến đi hành khước. Ông dạo đi khắp các Thiền hội mà không có chỗ dụng tâm, nghe thầy hợp chúng dạy đạo nổi danh vang dậy. Ông bèn trở về hầu hạ, thưa:

- Hòa thượng có việc kỳ đặc như thế, tại sao trước chẳng chỉ dạy cho con?
Sư bảo:
- Ngươi nấu cơm thì ta nhóm lửa, ngươi bưng dọn thì ta giở chén, có chỗ nào mà ta cô phụ ngươi?
Ông đạo nhân đây ngộ nhập.

*

Có Đại đức đến hỏi:
- Về ý kinh thì con chẳng nghi, chỉ việc trong Thiền môn là thế nào?
Sư đáp:- Lão tăng cũng chỉ biết biến sống thành chín.
- Thế nào là lý thật tế?
- Cây trên đá không rễ, núi ngậm mây chẳng động.
- Thế nào là sư tử ra khỏi hang?
- Hư không chẳng hình bóng, dưới chân mây đồng nội dậy.