Đốn ngộ nhập đạo yếu môn luận

[Thanh Trúc]

– Tức sắc tức không, tức phàm tức Thánh, phải đốn ngộ chăng?

– Phải.

– Thế nào là tức sắc tức không, tức phàm tức Thánh?

– Tâm có nhiễm tức sắc, tâm không nhiễm tức không, tâm có nhiễm tức phàm, tâm không nhiễm tức Thánh. Lại, chân không mà diệu hữu là tức sắc, sắc không có thật là tức không. Nay nói không là tánh sắc tự không, chẳng phải sắc diệt mới không. Nói sắc là tánh không tự có sắc, không phải sắc hay làm sắc. (*)

[Thanh Trúc]

– Kinh nói: Pháp môn tận (hết) vô tận (không hết) là thế nào?

– Vì hai tánh Không nên thấy nghe không sanh là tận (hết). Tận là các lậu (nguyên nhân sanh tử) hết. Vô tận là ở trong thể vô sanh đầy đủ hằng sa diệu dụng, tùy việc ứng hiện thảy đều đầy đủ, mà trong Bản thể cũng không tổn giảm gọi là vô tận. Ấy là pháp môn tận vô tận vậy. (*)

– Tận cùng vô tận, là một hay khác?

– Thể là một, nói thì có khác.

– Thể là một tại sao nói có khác?

– Một là thể của nói, nói là dụng của thể. Vì tùy sự ứng dụng, nên nói thể đồng mà nói thì khác. Ví như trên trời có một mặt nhật, dưới đất để các thứ chậu chứa nước đầy, trong mỗi chậu đều thấy có mặt nhật. Các mặt nhật trong chậu thảy đều tròn đầy cùng mặt nhật trên trời không sai biệt, nên nói thể đồng. Vì tùy chậu đặt tên nên có sai biệt, do đó có khác. Cho nên bảo thể đồng, nói thì có khác. Các mặt nhật hiện trong chậu đều tròn đầy, so với mặt nhật chánh trên trời không có thua kém, nên nói “vô tận”. (**)

[Thanh Trúc]

– Kinh nói: “chẳng sanh chẳng diệt”, pháp gì chẳng sanh? pháp gì chẳng diệt?

– Pháp ác chẳng sanh, pháp thiện chẳng diệt.

– Thế nào là ác? Thế nào là thiện?

– Tâm nhiễm lậu (ô nhiễm và trầm luân) là ác. Tâm không nhiễm lậu là thiện. Chỉ không nhiễm không lậu thì pháp ác chẳng sanh. Khi được không nhiễm không lậu thì thanh tịnh tròn sáng, lóng yên thường lặng, cứu kính không dời đổi, ấy gọi là pháp thiện chẳng diệt. Đây tức là chẳng sanh chẳng diệt vậy. (*)

*

– Trong Bồ-tát Giới nói: “chúng sanh thọ Phật giới liền vào vị chư Phật, vị đồng bậc Đại giác rồi, mới thật là con Phật”, nghĩa này thế nào?

– Phật giới là tâm thanh tịnh đó vậy. Nếu có người phát tâm tu hành hạnh thanh tịnh, được tâm không có chỗ thọ, gọi là thọ Phật giới. Chư Phật đời quá khứ đều tu hạnh không thọ thanh tịnh, được thành Phật đạo. Thời nay có người phát tâm tu hạnh không thọ thanh tịnh thì cùng chư Phật đồng công đức đẳng dụng không khác, cho nên nói “vào vị chư Phật”. Như thế, được giác ngộ cùng Phật giác ngộ đồng. Cho nên nói “vị đồng bậc Đại giác rồi, mới thật là con Phật”. Từ tâm thanh tịnh sanh trí, trí thanh tịnh gọi là con chư Phật, cũng gọi là thật con Phật. (**)

[Thanh Trúc]

– Nói Phật với Pháp, là Phật có trước hay Pháp có trước? Nếu Pháp có trước thì Pháp ấy do Phật nào nói? Nếu Phật có trước thì nương giáo pháp nào được thành đạo?

– Phật cũng có trước Pháp, cũng có sau Pháp.

– Nhân đâu nói Phật, Pháp có trước sau?

– Nếu căn cứ Pháp tịch diệt mà nói thì Pháp trước Phật sau. Nếu căn cứ Pháp văn tự mà nói thì Phật trước Pháp sau. Vì cớ sao? – Vì tất cả chư Phật đều nhân nơi Pháp tịch diệt mà được thành Phật, tức là Pháp trước Phật sau.

Kinh nói: “Làm thầy chư Phật, ấy là Pháp vậy.” Sau khi thành đạo rồi, Phật mới nói rộng mười hai bộ kinh dẫn dắt giáo hóa chúng sanh, chúng sanh nương nơi pháp Phật giáo hóa tu hành được thành Phật, ấy là Phật trước Pháp sau. (*)

[Thanh Trúc]

– Thế nào là thuyết thông tông chẳng thông?
(vân hà thị thuyết thông tôn bất thông ?
- 云 何 是 說 通 宗 不 通。)

– Nói và làm trái nhau, tức là thuyết thông tông chẳng thông.
(ngôn hành tương vi, tức thị thuyết thông tôn bất thông ?
- 言 行 相 違。即 是 說 通 宗 不 通。)

– Thế nào là tông thông thuyết cũng thông?
(vân hà thị tôn thông thuyết diệc thông ?
- 云 何 是 宗 通 說 亦 通。)

– Nói và làm không sai biệt, tức là thuyết thông tông cũng thông.
(ngôn hành vô sai, tức thị thuyết thông tôn diệc thông.
- 言 行 無 差。即 是 說 通 宗 亦 通。 )

– Kinh nói: “pháp đến chẳng đến, chẳng đến đến” là thế nào?
(kinh vân đáo bất đáo, bất đáo đáo chi pháp, vân hà ?
- 經 云 到 不 到 ．不 到 到 之 法。云 何 。)


– Nói đến mà làm chẳng đến, gọi là đến chẳng đến. Làm đến mà nói chẳng đến, gọi là chẳng đến đến. Làm nói đều đến, gọi là đến đến.
(thuyết đáo hành bất đáo, danh vi đáo bất đáo. Hành đáo thuyết bất đáo, danh vi bất đáo đáo. Hành thuyết câu đáo danh vi đáo đáo .
- 說 到 行 不 到 。名 為 到 不 到 。行 到 說 不 到 。名 為 不 到 到 。行 說 俱 到 。名 為 到 到 。 )

[Thanh Trúc]

– Phật pháp chẳng hết hữu vi, chẳng trụ vô vi. Thế nào là chẳng hết hữu vi? thế nào là chẳng trụ vô vi?

(Vấn : Phật pháp bất tận hữu vi, bất trụ vô vi; hà giả thị bất tận hữu vi, hà giả thị bất trụ vô vi ?
問。佛法不盡有為。不住無為。何者� �不盡有為。何者是不住無為 ?)

– Chẳng hết hữu vi là từ mới phát tâm cho đến ở dưới cội bồ-đề thành Đẳng chánh giác, sau đến Song lâm vào Niết-bàn, trong khoảng giữa đó tất cả pháp đều không bỏ. Ấy là chẳng hết hữu vi.

(Đáp : Bất tận hữu vi giả, tùng sơ phát tâm chí bồ đề thụ hạ thành đẳng chính giác hậu, chí song lâm nhập bát Niết bàn, ư trung nhất thiết pháp tất giai bất xả, tức thị bất tận hữu vi dã.
答。不盡有為者。從初發心至菩提樹� �成等正覺後。至雙林入 般涅槃。於中一 切法悉皆不捨。即是不盡有為也。)

Chẳng trụ vô vi là tuy tu vô niệm mà chẳng dùng vô niệm làm chỗ chứng. Tuy tu Không mà chẳng lấy Không làm chỗ chứng. Tuy tu Bồ-đề Niết-bàn vô tướng vô tác, mà chẳng dùng vô tướng vô tác làm chỗ chứng. Ấy là chẳng trụ vô vi.

(Bất trụ vô vi giả, tuy tu vô niệm, bất dĩ vô niệm vi chứng; tuy tu không, bất dĩ không vi chứng, tuy tu bồ đề niết bàn vô tướng vô tác, bất dĩ vô tướng vô tác vi chứng, tức thị bất trụ vô vi dã.
不住無為者。雖修無念。不以無念為� �。雖修空。不以空為證。雖修菩提涅� ��。無相無作。不以無相無作為證。即 是不住無為也。)

[Thanh Trúc]

– Có địa ngục hay không có địa ngục ?
(vấn : Vi hữu địa ngục vi vô địa ngục ?
問。為有地獄。為無地獄。)

– Cũng có cũng không.
(đáp : Diệc hữu diệc vô !
答。亦有亦無。)

– Tại sao cũng có cũng không?
(vấn : Vân hà diệc hữu diệc vô ?
問。云 何 亦有亦 無。)

– Vì tùy tâm tạo tất cả nghiệp ác thì có địa ngục. Nếu tâm không nhiễm, vì Tự tánh Không thì không địa ngục.
(đáp : Vi tùy tâm sở tạo nhất thiết ác nghiệp tức hữu địa ngục. Nhược tâm vô nhiễm tự tính không cố tức vô địa ngục.
答。為隨心所造一 切惡業。即有地獄。若心無染。自性� �故。即無地獄。)